
Kaçak akım rölesi atıyorsa tesisatınızda ya da bir cihazınızda akımın bir bölümü gitmemesi gereken bir yere, çoğu zaman toprağa kaçıyor demektir; röle bunu algılayıp elektriği keserek sizi çarpılmaya karşı korur. Ataşehir’de sürekli atan rölelerde kaçağın kaynağını ölçümle buluyor, arızalı röleleri değiştiriyor ve rölesi olmayan panolara kaçak akım rölesi montajı yapıyoruz. Aşağıda rölenin ne işe yaradığını, neden attığını, hangi hattın attırdığını nasıl ayırabileceğinizi ve montaj ücretini neyin belirlediğini anlatıyoruz.
Kaçak akım rölesi ne işe yarar?
Sağlıklı bir devrede faz iletkeninden giden akım ile nötrden dönen akım eşittir. Bir cihazın yalıtımı bozulduğunda ya da kablo nem aldığında akımın bir kısmı cihaz gövdesi, ıslak duvar ya da bir insan üzerinden toprağa akar. Röle giden ve dönen akımı sürekli karşılaştırır; aradaki fark eşik değerine ulaştığında devreyi açar.
Otomatik sigortadan farkı şudur: sigorta kabloyu aşırı yük ve kısa devreye karşı korur, kaçak akım rölesi ise insanı ve binayı korur. İnsanı çarpacak büyüklükteki bir kaçak, sigortayı attıracak akımın çok altındadır; bu yüzden sigorta rölenin yerini tutmaz. Sigortayla ilgili sorunlar için sigorta atması sayfamıza bakabilirsiniz.
30 mA ve 300 mA: yönetmelik ne diyor?
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği’nin 18. maddesi, yapı bağlantı kutusuna yangın koruma eşikli, sayaç kolon devrelerine ise hayat koruma eşikli hata akımı koruma düzeneği konulmasını ve koruma düzenleri arasında seçicilik sağlanmasını ister. Aynı madde, buna aykırı yapılan tesise işletmenin elektrik vermeyeceğini belirtir.
Uygulamada bu iki eşik şöyle karşılanır:
- 30 mA (hayat koruma): Daire tarafında kullanılır. Amaç, insan vücudundan geçebilecek kaçak akımı tehlikeli düzeye varmadan kesmektir.
- 300 mA (yangın koruma): Bina girişinde, ana pano tarafında kullanılır. Amaç, yalıtım bozukluğundan doğan ve yangına yol açabilecek kaçakları kesmektir.
Seçicilik, bir dairedeki kaçakta yalnızca o dairenin rölesinin açması, bütün binanın elektriksiz kalmaması demektir. Yönetmelik ayrıca banyo gibi tehlikeli yerlerin priz devrelerinde hata akımı koruması kullanılmasını önerir. Röle zorunluluğu yönetmeliğe sonradan eklendiği için, daha eski yapılarda panoda röle bulunmaması sık karşılaşılan bir durumdur.
Röle neden atar? 7 yaygın neden
- Nem ya da su alan priz ve buat: Banyo, balkon, mutfak tezgah arkası ve üst kattan su sızan tavanlar.
- Rezistanslı cihazlarda yalıtım bozukluğu: Şofben, termosifon, çamaşır ve bulaşık makinesi, fırın. Rezistans yıllar içinde çatlar ve suyla temas eder.
- Nötr ile toprak iletkeninin teması: Bir priz ya da buat içinde iki iletkenin birbirine değmesi ya da yanlış bağlanması.
- Küçük kaçakların toplanması: Her biri tek başına zararsız görünen kaçaklar, çok sayıda cihaz aynı röleye bağlıyken toplanıp eşiği aşar.
- Eskimiş kablo yalıtımı: Yıllanmış, sertleşmiş ya da ısıdan zarar görmüş kablolar.
- Hasar görmüş kablo: Tadilatta ezilen, çivi ya da vidanın sıyırdığı hatlar.
- Rölenin kendisinin arızası: Daha seyrektir, ama yıpranmış bir röle nedensiz atabilir ya da hiç atmayabilir.
Belirtiye göre olası kaynak
| Belirti | Olası neden | Ne yapıyoruz |
|---|---|---|
| Belirli cihaz çalışınca atıyor | Cihazın rezistansında ya da motorunda yalıtım bozukluğu | Cihazı ayırıp hattı ölçme; sorun cihazdaysa cihaz servisine yönlendirme |
| Banyodan sonra atıyor | Buhar alan priz, armatür ya da su ısıtıcı | Banyo hattında yalıtım ölçümü, nem alan noktanın yenilenmesi |
| Yağmurda atıyor | Balkon prizi, dış aydınlatma, klima dış ünite hattı | Dış hatları ayırma, su alan buat ve bağlantıyı yenileme |
| Rastgele, gece de atıyor | Aralıklı çalışan cihaz ya da toplanan küçük kaçaklar | Devreleri tek tek ölçme, gerekirse hatları ayrı rölelere bölme |
| Hiç kalkmıyor | Kalıcı bir kaçak ya da nötr-toprak teması | Tüm hatları ayırıp sırayla devreye alma, arızalı hattı onarma |
| Test düğmesine basınca atmıyor | Röle arızalı | Röle değişimi ve değişim sonrası test |
| Atmıyor ama çarpıyor | Topraklama yok ya da kopuk | Topraklama sürekliliği kontrolü, hattın tamamlanması |
Hangi hat attırıyor? Adım adım ayırma
Usta çağırmadan önce, yalnızca panodaki anahtarları ve fişleri kullanarak kaynağı daraltabilirsiniz. Pano kapağını sökmeyin, kablolara dokunmayın.
- Panodaki bütün otomatik sigortaları aşağı indirin.
- Kaçak akım rölesini kaldırın. Sigortaların hepsi kapalıyken bile tutmuyorsa burada durun; sorun rölede ya da bağlantısındadır.
- Röle tutuyorsa sigortaları birer birer kaldırın. Hangi sigortayı kaldırdığınızda röle atıyorsa kaçak o hattadır.
- O sigortayı kapalı bırakıp diğerlerini açarak evin geri kalanını kullanabilirsiniz.
- Sorunlu hattaki cihazların fişini çekin ve sigortayı yeniden deneyin. Artık atmıyorsa kaçak cihazlardan birindedir; cihazları birer birer takarak hangisi olduğunu bulun.
Cihazlar çekiliyken de atıyorsa kaçak tesisatın kendisindedir ve ölçüm gerekir. Elleriniz ya da zemin ıslakken panoya yaklaşmayın. Bir musluktan ya da cihaz gövdesinden çarpılma hissediyorsanız o noktayı kullanmayın ve beklemeden acil servis çağırın.
Röle mi arızalı, tesisat mı?
Yerinde yaptığımız kontrol bu soruyu yanıtlamaya yöneliktir. Önce röleyi yükten ayırıp tek başına deneriz; ardından her hattın yalıtımını izolasyon test cihazıyla ölçeriz. Röle sağlamsa ve bir hatta yalıtım zayıf çıkıyorsa sorun tesisattadır ve o hat üzerindeki priz, buat ve cihazlar sırayla ayrılarak kaynak bulunur. Duvar içinde kalan kaçaklar için izlediğimiz yöntemi elektrik kaçağı tespiti sayfasında anlattık.
Hatlar temiz çıkıyor ve röle yine de atıyorsa ya da test düğmesine yanıt vermiyorsa röle değiştirilir. Değişimden sonra test düğmesiyle çalıştığını size göstererek deneriz.
Yeni röle takıldıktan sonra atmaya başladıysa
Yıllarca rölesiz kullanılmış bir tesisata röle takıldığında, o güne dek kimsenin fark etmediği kaçaklar ilk kez görünür hale gelir. Röle takıldıktan birkaç gün sonra atmaya başlıyorsa bu çoğu zaman rölenin hatalı olduğunu değil, tesisatta zaten var olan bir kaçağı yakaladığını gösterir. Eski bir termosifon, nemli bir balkon prizi ya da yıllar önce yanlış bağlanmış bir buat tipik kaynaklardır.
Bu yüzden rölesiz bir panoya montaj yapmadan önce hatların yalıtımını ölçer, belirgin bir kaçak varsa size önceden söyleriz. Böylece röle takıldıktan sonra evin elektriksiz kalması gibi bir sürprizle karşılaşmazsınız ve giderilmesi gereken noktayı baştan bilirsiniz.
Topraklama olmadan röle yeterli mi?
Röle ve topraklama birlikte çalışır. Topraklaması olan bir tesisatta gövdeye kaçan akım toprak iletkeni üzerinden akar ve röle, kimse cihaza dokunmadan açar. Topraklama yoksa kaçak gövdede bekler; röle ancak birisi dokunup akım onun üzerinden geçtiğinde devreye girer. Röle bu durumda da koruma sağlar, ama doğru kurulum ikisinin birlikte bulunmasıdır. Prizlerinizde topraklama yoksa topraklama tesisatı sayfamıza bakın.
Kaçak akım rölesi montajı ve değişimi: fiyatı ne belirler?
| Hizmet | Fiyat aralığı |
|---|---|
| Servis / arıza tespit | 1.000 – 2.000 TL |
| Kaçak akım rölesi montajı | 1.500 – 2.500 TL |
| Kısa devre / elektrik kaçağı tespiti | 1.000 – 2.500 TL |
Fiyatlar 2026 yılı için yaklaşık aralıklardır; kesin tutar işin kapsamına ve kullanılacak malzemeye göre keşifte belirlenir ve işe başlamadan önce size bildirilir.
- Rölenin özellikleri: Akım değeri, tek fazlı ya da üç fazlı olması ve markası.
- Panoda yer olup olmadığı: Yer yoksa panonun düzenlenmesi ya da pano değişimi gerekebilir.
- Kaçak arama gereği: Röle bir kaçak yüzünden atıyorsa kaynağın bulunması ayrı bir tespit işidir.
- Hatların bölünmesi: Çok sayıda devresi olan dairelerde hatları iki röleye ayırmak, tek bir kaçakta bütün evin karanlıkta kalmasını önler.
- Aciliyet: Acil ve aynı gün çağrılarda acil servis kalemi uygulanır; çalışma saatlerimiz Pazartesi–Cumartesi 08:00–20:00’dir.
Yapılacak işi ve tutarını başlamadan söyler, bitince yapılan işi ve kullanılan malzemeyi yazılı olarak bildiririz.
Test düğmesi
Rölenin üzerindeki T harfli düğme, cihazın içinde küçük bir kaçak oluşturarak mekanizmanın çalışıp çalışmadığını dener. Basınca röle atmalıdır. Üreticilerin çoğu bu denemenin ayda bir yapılmasını önerir. Düğmeye bastığınızda atmayan bir röle, gerçek bir kaçakta da atmayabilir; bu durumda değiştirilmesi gerekir.
Ataşehir’de röle montajı ve arıza servisi
Ataşehir’de panosunda hiç röle bulunmayan eski daireler de, rölesi olan ama nem ya da cihaz kaynaklı kaçak yüzünden sık atan yeni daireler de görülür. Mustafa Kemal Mahallesi, Ferhatpaşa ve İnönü Mahallesi dahil ilçenin bütün mahallelerine geliyoruz. Bütün binada elektrik kesikse konu rölenizle ilgili değildir; bu durumda dağıtım şirketi aranır:
Diğer hizmetlerimiz için Ataşehir elektrikçi ana sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaçak akım rölesi zorunlu mu?
Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği'nin 18. maddesi, yapı bağlantı kutusuna yangın koruma, sayaç kolon devrelerine ise hayat koruma eşikli hata akımı koruma düzeneği konulmasını ister ve buna aykırı tesise elektrik verilmeyeceğini belirtir. Bu zorunluluk sonradan getirildiği için daha eski binalarda röle bulunmayabilir. Zorunluluk bir yana, röle elektrik çarpmasına karşı evdeki en etkili korumadır; yoksa taktırmanızı öneririz.
Rölem durduk yere atıyor, neden?
Röle nedensiz atmaz; görünür bir neden olmaması, kaçağın ara sıra ortaya çıktığını gösterir. Sık rastlanan kaynaklar belirli aralıklarla devreye giren cihazlardır: buzdolabı, kombi, şofben ya da termosifon. Birden çok cihazın küçük kaçaklarının toplanıp eşiği aşması da mümkündür. Daha seyrek olarak rölenin kendisi yıpranmıştır. Atmanın saatini ve o sırada çalışan cihazları not etmeniz kaynağı bulmayı kolaylaştırır.
Yağmurda ya da banyodan sonra atıyor, neden?
İkisi de neme işaret eder. Yağmurda atıyorsa balkon prizi, dış cephe aydınlatması, klima dış ünitesinin hattı ya da su alan bir buat akla gelir. Banyodan sonra atıyorsa buharın ulaştığı priz, aydınlatma armatürü, aspiratör ya da şofben ve termosifonun rezistansı şüphelidir. Nem kuruyunca röle yeniden tutar ama sorun geçmiş sayılmaz; yalıtımı bozulan noktanın bulunup onarılması gerekir.
Sürekli atıyor diye röleyi iptal edebilir miyim?
Hayır. Röleyi köprülemek ya da sökmek kaçağı ortadan kaldırmaz, yalnızca onu görünmez yapar. Akım cihaz gövdesine ya da ıslak bir yüzeye kaçmaya devam eder ve dokunan kişi için çarpılma riski sürer; bu sırada enerjiyi kesecek bir düzenek de kalmaz. Röle atıyorsa görevini yapıyordur. Doğru yol kaçağın hangi hatta ya da cihazda olduğunu bulup gidermektir.
30 mA mı, 300 mA mı takılmalı?
İkisi farklı amaca hizmet eder. Uygulamada 30 mA eşikli röle hayat koruma amaçlıdır ve daire panosunda kullanılır. 300 mA eşikli röle yangın koruma amaçlıdır ve bina girişinde, ana pano tarafında yer alır. Daire panosuna yalnızca 300 mA röle takmak insanı çarpılmaya karşı korumak için yeterli değildir. Dairenizde röle yoksa takılması gereken 30 mA olandır.
Evimde röle yok, taktırmak için ne gerekir?
Önce panoda röle için yer olup olmadığına ve tesisatta topraklama hattının bulunup bulunmadığına bakarız. Yer varsa montaj çoğu zaman kısa bir iştir. Eski tesisatlarda röle takıldıktan sonra o güne dek fark edilmeyen kaçaklar ortaya çıkabilir ve röle atmaya başlayabilir; bu durumda kaçağın giderilmesi de gerekir. Güncel montaj ücreti bu sayfadaki fiyat tablosunda yer alır.
Röle atmıyor ama çarpılıyorum, neden?
En sık neden topraklamanın olmaması ya da hattın bir yerde kopmuş olmasıdır. Topraklama yoksa kaçan akım cihaz gövdesinde bekler ve ancak siz dokunduğunuzda vücudunuz üzerinden yol bulur; röle, eşiğinin altında kalan akımda açmaz. Rölenin arızalı ya da yanlış bağlanmış olması da mümkündür. O cihazı ya da musluğu kullanmayın, hattın sigortasını kapatın ve tesisatı ölçtürün.
Test düğmesine ne sıklıkla basılmalı?
Üreticilerin çoğu rölenin test düğmesiyle ayda bir denenmesini önerir; bu bir üretici tavsiyesidir. T harfli düğmeye bastığınızda röle atmalı ve dairenin elektriği kesilmelidir; ardından kolu kaldırıp yeniden devreye alırsınız. Düğmeye bastığınız halde atmıyorsa röle görevini yapamıyor olabilir ve değiştirilmesi gerekir. Testi bilgisayar gibi ani kesintiden etkilenecek cihazlar kapalıyken yapın.
Son güncelleme: